بسیاری ازفرهیختگان مطلع اند که پس از موزه سلطنتی انگلستان، آلبوم خانه کاخ گلستان درتهران، دربرگیرنده غنی ترین آرشیوعکسهای قدیمی است. آلبوم خانه با دراختیارداشتن بیش از45000عکس اوریجینال قدیمی و حدود 9000 شیشه (نگاتیو قدیمی) یکی ازگنجینه های منحصر به فرد جهان است.
مدتی پیش برای انجام کاری تحقیقاتی به کاخ گلستان مراجعه کردم و پس از انجام نامه نگاری ها و طی مراحل اداری 2 روز بعد اجازه یافتم به آلبوم خانه وارد شوم. درهمان ابتدا، اشتیاق مسئولین آلبوم خانه را جهت ارائه خدمات و همکاری احساس کردم ولی پس از گذشت چند دقیقه متوجه شدم آنها علی رغم میل باطنی قادر نیستند به من کمک زیادی نمایند. چرا که سیستم آرشیوعکسها به شکل اسفناکی بدوی ونامنظم است به طوریکه امکان دسترسی به بسیاری ازعکسها را ناممکن می سازد و دسته بندی ها به گونه ای بود که محقق پس ازجستجوی بسیاروطاقت فرسا ممکن بود شاید با عکسهای مورد نظر خود به طورتصادفی روبرو شود.
فقط جهت نمونه عرض می کنم که بخش عمده ای ازآرشیو آلبوم خانه هنوز بر روی سیستم سالها منسوخ شده ی میکروفیلم است. حال چه نقطه ضعف های خنده دار و گریه دار دیگری در این گنج خانه ملی وجود دارد بماند.
از مدیریت آلبوم خانه علت را جویا می شدم. او به طرحی که برروی یک مقوای بزرگ رسم شده و بر روی دیوار آویخته بود اشاره می کند و می گوید سالهاست که طرح ساماندهی آرشیو آلبوم خانه را ارائه داده ایم اما متاسفانه تا به حال برای اجرای آن بودجه ای اختصاص داده نشده است.
جلوتررفتم وازنزدیک طرح را نظاره کردم. به نظر طرح جامع و کاملی می آمد. پرسیدم مگراجرای این طرح چقدرهزینه برمی دارد؟ گفت: حدود 250میلیون تومان، یکسال وقت و 10 نفر پرسنل.
ازشنیدن این مطلب بهت زده شدم و از خودم پرسیدم به راستی این گنجینه منحصر به فرد ارزش صرف اندک توجهی را ندارد؟
درتاریخ غم انگیز دوره ی قاجار ازنالایقی های شاهان ودرباریان بسیارخوانده ایم و زخم نادانی های آنان راهنوز برپیکره وطن نظاره گریم. شاید بتوان گفت عکسهای موجود درآلبوم خانه کاخ گلستان و مجموعه های مشابه تنها دستاورد مثبت از رفت و آمدهای گزاف شاهان قاجار به فرنگ می باشد. چرا که به واسطه آشنایی محمد شاه با عکس و دوربین عکاسی و شیفتگی فرزند او ناصرالدین شاه به این مقوله، دوربین عکاسی به همراه یک عکاس خارجی تنها به فاصله 3 سال پس از اختراع عکاسی وارد ایران شد و بدین ترتیب عکاسی خیلی سریعتر از بسیاری ازدیگر کشورهای جهان در ایران رشد یافت و رواج پیدا کرد وعکسهای موجود در آلبوم خانه کاخ گلستان و دیگر مجموعه های عکسهای قدیمی که در دست برخی مردم و مراکزدولتی است ماحصل این اتفاق اند.
دقیقاً مشابه همین امردرزمان مظفرالدین شاه برای دوربین فیلم برداری نیز به وقوع پیوست. شاهان قاجاربرای تامین سفرها ی خود به غرب سرمایه های ملی ما را فروخته اند. گنجینه تصویری آلبوم خانه کاخ گلستان تنها مطاع ارزنده ای است که به واسطه فروش خاک کشورنسیبمان شده است. این تاریخ زندگی مردمان این سرزمین است که برحسب اتفاق به تصویردرآمده است. این مجموعه ارزش مند قادراست هزاران سال برای کشورما درآمدزایی نماید.......
ولی آیا به راستی بی سامانی آلبوم خانه فقط از نبود بودجه است یا عدم احساس مسئولیت، افول وطن پرستی و لجبازی های کودکانه آدمهای بزرگ دلایلی مقدم بر بودجه اند؟
ای کاش نگاه ظریفی، دسته کم به ظرافت نگاه ناصرالدین شاه، بر این مجموعه نظر می انداخت.
عکاس: میرزا عبدالباقی
تاریخ عکسبرداری: سال 1309 ه . ق
سوژه( طبق زیرنویس ) : کارخانه چرخ بخار
محل نگه داری: آلبوم خانه کاخ گلستان
صفحه اول
ارتباط با نویسنده
درباره نویسنده
سلام..والا کی در این مرز و بوم اتفاق ناشایست نگه داری و ترمیم امکان و موزه های فاخر صورت گرفته که این مطلب دومی ان باشد..والا تا بوده عدم رسیدگی به این چنین اماکن بوده است..نمی دونم چقدر تفکر بدی بین مسئولین رواج پیدا کرده که تاریخ و نشان های تاریخی تا این حد برایشان بی ارزش شده که هزینه های بسیار کم را هم بابت رسیدگی به ان نمی پردازند و اگر خدایی ناکرده هم توسط دوستان تاریخ دوست غربی مجموعه ای به یغما رفت و دوستان از خواب بیدار شده و در صدد رفع موضوع برامدند حاضرند با چند صد برابر هزینه قصد بازگشت انرا به میهن عزیز بازگردانند و همیشه نشده است..واقعا که..به روزم
به قول محمد خیرخواه این یکی هم روی همه ی ان شاالله های مملکت ان شاالله....ان شاالله درست می شه اما ناراحتی و غصه اش واسه ماهاست...توی شهری که زندگی می کنم ( بوشهر ) از این جور قصه ها زیاد است ... وقتی که مشغول ساخت یک فیلم در عمارت ها و کوچه های قدیمی بوشهر بودم توی یک عمارت نیمه مخروبه از روی خوش شانسی تعداد بسیار بسیار زیادی عکس و شیشه بسیار قدیمی پیدا کردم اما ناراحتی داشت که نصفش از بین رفته بود...ان شاالله درست می شه ....