زندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست

هرکسی نغمه خود خواند و از صحنه رود

صحنه پیوسته به جاست

خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد ....

                                                                              آقای جلالی دوستت دارم...

تعیین دستمزد عکاس (قسمت دوم) 

در ادامه ی مطلب به رکن دوم در این موضوع می رسیم که بر میزان نرخ دستمزد عکاس نقش مهمی را ایفا می کند.

سختی کار:

مبحث سختی کار، خود به سه بخش مجزا تقسیم می شود که عبارتند از:

الف- پیچیدگی کار

ب- کار در شرایط سخت

ج- مسئولیت مضاعف

در بسیاری از سفارشات کاری ممکن است یک یا دو مورد از این عناوین یا هر سه آنها بر شرایط کار حاکم باشند این در حالی است که در برخی دیگر از سفارشات، اثری از هیچکدام آنها در روند انجام کار احساس نمیشود. واضح است که وجود یا عدم وجودِ موارد ذکر شده در شرایط کار می تواند سبب افزایش یا کاهش نرخ دستمزد عکاس گردد. برای روشن شدن مطلب به تشریح هر یک از آنها می پردازم.

الف – پیچیدگی کار
سادگی یا پیچیدگی کار اغلب  در صورت مسئله ی طرح شده مشهود است* یک عکاس در طول دوره زندگی حرفه ای خود با سفارشات گوناگونی روبرو می شود
گاهی اوقات دستور کار به گونه ایست که انجام آن ، توان تکنیکی بالایی را از عکاس می طلبد ..... مانند عکاسی از اشیاء براق، استیل و....
  برخی مواقع نگاه هنر مندانه و خلاقیت عکاس برای ایده پردازی یا اجرای یک ایده ی خاص به چالش کشیده می شود.... مانند بیان یک روایت در تصویر.....
بعضی مواقع هم ذوق هنرمندانه نیاز می شود و هم تبحر تکنیکی ....مثل عکاسی از یک شخصیت فرهیخته....
 در عین حال مواقعی هم هست که رسیدن به یک عکس ،نه خلاقیت عجیب و غریبی می خواهد و نه تکنیک شگفت انگیزی ....مانند عکاسی از یک قوطی شامپو روی زمینه ی ساده و.....
سه حالت اول باعث گرانتر شدن دستمزد عکاس می شوند و حالت آخر می تواند کاهش قیمت عکاسی را به همراه داشته باشد.
لازم به ذکر است برای یک عکاس حرفه ای تسلط بر تکنیک شرط لازم است اما همواره باید توجه داشت که خلاقیت در مقایسه با تکنیک، از قیمت بالاتری برخوردار است.

ب – انجام کار در شرایط سخت                                                                                         شرایطی که کار در آن انجام می پذیرد از جمله مواردی است که می تواند بر روی ارزش ریالی کار اثر بگذارد. به عنوان مثال قیمت انجام یک پروژه ی عکاسی در محیط بیرونی  در بندر عباس به علت شرایط بدِ آب و هوا در فصل تابستان ، ،نسبت به فصل زمستان گرانتر است.
مثالی دیگر:  یک کار خانه ی فولاد را با یک کارخانه ی مونتاژ  قطعات پلاستیکی مقایسه می کنیم. در کارخانه ی فولاد ،عکاس با خطر ها و شرایط دشواری مواجه است. دمای کشنده ی کوره و آسیبی که خواه نا خواه به تجهیزات وارد می شود، احتمال اصابت مواد مذاب ، سر و صدای گوش خراش، خطر برخورد با لیفتراکها، پراکندگی گازها ی سمی در فضاو......  در نظر داشته باشید که در چنین شرایط نا مساعدی عکاس باید در هر نقطه از لو کشین کار خانه مسائل ایمنی را برای حفظ سلامت خود و همراهانش در نظر بگیرد ،از تجهیزاتش محافظت نماید و البته هنرمندانه عکاسی هم بکند .........مقایسه کنید با کارخانه ایی که فضای آرام تری دارد،تمیز است، دمای متعادلی دارد،پرسنل و کارگران می توانند گوش به فرمان عکاس باشندو...... به نظر شما عکاسی در کدام کارخانه گرانتر است؟

ج- مسئولیت مضاعف

در تمام سفارشات، عکاس  فردی مسئول است و باید مراقب باشد در حین انجام کار خطا نکند تا کار به نحو احسن انجام پذیرد. اما واقعیت این است که احتمال بروز خطای انسانی هیچ گاه صفر نمی باشد. این در حالیست که  بعضاً با پروژه هایی  روبه رو می شویم که به دلیل شرایط خاصشان امکان جبران اشتباهات احتمالی در آنها وجود ندارد یا حداقل جبران آنها بسیار دشوار است.

فرض کنید عکاسی از انفجار در یک معدن در دستور کار قرار گرفته است، آن انفجار فقط یک بار رخ می دهدو برگشت پذیر هم نیست.

فرض می کنیم هلی کوپتری .......(ببخشید...چرخ بالی....! ) با هزینه ی گزاف اجاره شده است تا از یک سایت صنعتی ،عکاسی هوایی شود.هماهنگی های بسیاری شکل گرفته است و تلاشهای متعددی صورت پذیرفته تا شرایط برای یک عکاسی مفید و هدفمند محیا شود.

 مثالی دیگر:فرض کنید افراد کثیری اعم از مدل ،گریمور ،مدیر تولید ، دکوراتور، جامه دار،کارگردان هنری،سفارش دهنده و..........    بر اساس هماهنگی های قبلی طبق زمان معینی به استودیو می آیند تا عکس خاصی تهیه شود. واقعاً  محیا کردن مجدد جمیع این شرایط بسیار دشوار است......... پس عکاس باید تمام حواس خود را جمع نماید و پیش بینی های لازم را قبل، بعد و در حین انجام کار به عمل آورد تا مبادا  با بروز یک اشتباه، پروژه با شکست مواجه شود. در یک کلام باید حسا سیت و احساس مسئولیت  خود را چندین برابر تقویت نماید و درست به همین دلیل ناچار می شود برای انجام موفقیت آمیز پروژه، فشارهای مضاعفی را چه از لحاظ فیزیکی وچه به طور ذهنی متحمل شود.
 پس بدین خاطر سفارشاتی که مسئولیت سنگین تری را بر عهده عکاس قرار می دهند،  دستمزدشان  گرانتر است.

                                                                                                                    ادامه دارد

                                             فرمت: دیجیتال مدیوم فرمت

                                             تاریخ عکسبرداری: زمستان 1387

                                             سفارش دهنده: کارخانه  تکنو آجر

تعیین دستمزد عکاس ( قسمت اول )

یکی از جذاب ترین ویژگی های عکاسی حرفه ای،دنیای متنوع آن است. این خصو صیت سبب می شود تا عکاس با فضاهای مختلف،آدمهای متفاوت وسوژه های گوناگون روبه رو شود. این گوناگونی از یک سو باعث لذت بخش تر شدن این حرفه می شود و از سوی دیگر برپیچیدگی های آن می افزاید.
یکی ازاین مسائل پیچیده تعیین نرخ  دستمزد عکاس است که میزان آن به متغیر های زیادی وابسته است و درهر سفارش بر اساس شرایط خاص همان کار، توسط عکاس تعیین میشود.
سال ها پیش زمانی که کار حرفه ای را آغاز کرده بودم تعرفه ای را در دو صفحه تنظیم نمودم که از چند بخش تشکیل می شد ودر آن به ازء هر یک از خدمات عکاسی قیمتی تعیین شده بود. آن را به تعداد زیاد تکثیر کردمو به هر یک از مراجعه کنندگان یک نسخه ارائه می دادم. اما خیلی زود متوجه شدم که به علت وجود شرایط غیر همگون در سفارشات مختلف، این تعرفه، در بیشتر مواقع قادر به تعیین نرخ صحیح نیست ، بطوریکه دستمزد از پیش تعیین شده برای برخی از موارد ارزان بود و در بعضی موارد دیگر گران. لذا به این نتیجه رسیدم که حداقل درشاخه ی عکاسی صنعتی و تبلیغاتی قیمتهای ثابت جوابگوی کار نیست. 

عوامل تاثیر گذار بر میزان دستمزد عکاس
به عقیده ی من برای تعیین قیمت هر کار عکاسی 3 رکن اصلی وجود دارد که عبارت اند از:
1.طول مدت انجام کار
2. سختی کار
3. حجم کار

در کنار این سه آیتم اصلی بعضا ممکن است یک یا چند رکن فرعی نیز وجود داشته باشد از قبیل" عجله سفارش دهنده برای انجام شدن کار" و مسائلی از این دست که در مطالب بعدی به برخی از آنها اشاره ای  خواهیم داشت.
بدیهی است، عکاس با در نظر گرفتن جمیع عناصر موثر می تواند به قیمت صحیح برسد.

ارکان اصلی

1)مدت انجام کار:
می دانیم که در دسته بندی مشاغل حرفه ای، عکاسی نوعی فعالیت تخصصی و خدماتی محسوب می شود و محصول این مشاغل در چهار چوب زمان شکل می گیرند.
به عبارت واضح تر نصویری که سفارش دهنده می خواهد کالای آماده نیست و عکاس برای تهیه ی آن باید وقت صرف کند و در طی آن زمان،شعور،دانش، هنرو امکانات خود را نیز به کار گیرد تا  تصویر مورد نظر حاصل شده وسپس در ازای آن اجرت بگیرد.
بنا بر این معمولاً کاری که انجام آن ،وقت بیشتری می برد به لحاظ قیمت گرانتر است.
اهمیت پارامتر زمان موجب شده است که بسیاری از عکاسان جهان به خصوص در کشورهای توسعه یافته تعرفه ی خود رابر اساس ساعت کار تعیین می کنند.
به طور مثال:می گوید نرخ دستمزد من ساعتی 200 دلار است و در پایان کار هم ساعات مشغولیت خود را جمع می زند و برای سفارش دهنده صورت حساب صادر می کند. اما در کشور مسلمانی شبیه ایران بنا بر علت نا معلومی افراد جامعه به یکدیگر اعتماد چندانی ندارند! و لذا اگر عکاس تعرفه خود را بر اساس چنین فرمولی ارائه نماید، کار فرما به دیده ی تردید به موضوع می نگرد و اولین فکری که از ذهن وی می گذرد این است که احتمالا عکاس با مطرح کردن این شیوه ی قیمت گذاری قصد دارد کار خود را به آهستگی انجام  دهد تا زمان انجام کار ،بی دلیل طولانی شود و به این ترتیب دستمزد بیشتری مطالبه نماید. پس این روش حداقل در ایران جواب نمی دهد .
 اما فاکتور زمان رکن بسیار مهمی است که در تعیین قیمت نمی توان آن را نادیده گرفت بنا بر این باید به شکل دیگری آن را دخیل کرد. برای این منظور روش ساده ای را پیشنهاد می کنم  که با استفاده از آن می توان طی یک محاسبه ی کوتاه سه مرحله ای به قیمت نهایی نزدیک شد.

 فرض می کنیم پروژه ای با حجم 30 پز عکس به یک عکاس پیشنهاد شده باشد.

مرحله ی اول: عکاس برای وقت خود یک ارزش ریالی تعیین می کند . مثلاً پیش خود می گوید... یک روز کاری من(که مطابق با 8 ساعت فعال می باشد) مبلغ یک میلیون تومان قیمت دارد.

مرحله ی دوم: عکاس در نزد خود حدود زمان لازم برای انجام کار پیشنهاد شده را تخمین میزند. به طور مثال ،می گوید این پروژه سه روز از وقت مرا به خود اختصاص خواهد داد.

مرحله ی سوم:اطلا عات موجود را در این فرمول قرار می دهد.
  ارزش یک واحد زمان (در اینجا یک میلیون تومان) × تعداد واحد زمان(در اینجا 3 روز) تقسیم بر تعداد فریم سفارش داده شده ( در اینجا 30 فریم) = قیمت هر پز
1000000  تومان  ×  3 روز  تقسیم بر  30پز    = هر پز 100000 تومان

بدین ترتیب قیمت با در نظر گرفتن فاکتور زمان تعیین می شود اما بر پایه ی تک فریم به کار فرما اعلام می گردد. .
 یاد آوری میشود که این فرمول محدوده ی قیمت را برای ما تعیین می کند اما هنوز برای رسیدن به نرخ نهایی دو پارامتر اصلی دیگر باقی مانده است که در افزایش یا  کاهش قیمت عکاسی موثرند ،همچنین پارامتر های فرعی تری نیز وجود دارند که به برخی از انها اشاره خواهم کرد.

                                                                                                  ادامه دارد

                                          فرمت: DSLR

                                         تاریخ عکسبرداری: زمستان 1386

                                         سفارش دهنده: شرکت Nestle

پیش پرداخت معجزه می کند

معمولا محصول کارهای سفارشی فقط به درد سفارش دهنده می خورد و اگر کارفرما به هر دلیلی در اواسط یا پایان انجام کار از سفارش خود منصرف شود، عکس های تهیه شده روی دست عکاس می ماند و وقت و انرژی و ذوق صرف شده هدر می رود.

پس کارفرما موظف است صحت انجام تعهدات خود را به شکلی تضمین نماید.
کارسازترین رکنی که می تواند جدیت سفارش دهنده را نسبت به رعایت وظایفش آشکار نماید، پرداخت مبلغی از کل قرارداد، قبل از شروع انجام کار است.مقدار این مبلغ متناسب با نوع توافقات مقرر می گردد ولی میزان عرف آن بین 30 تا 50 درصد از کل ارزش سفارش می باشد.
 معمولا در پروژه هایی که از حجم بالایی برخورداراند و طی مدت زمان طولانی تری انجام می پذیرند، یک یا چند میان پرداخت نیز همراه با ذکر زمان پرداخت آنها و متناسب با پیشرفت پروژه در قرارداد تعریف می شود.
و اما در مدح و فواید پیش پرداخت مطالب فراوانی وجود دارد از جمله آنکه:

اولا عکاس را از مشتری نماها دور نگه می دارد. مشتری نماها کسانی هستند که متاسفانه به سوء استفاده از دیگران عادت کرده اند.
آنها به هیچ عنوان حاضر به پرداخت ودیعه نیستند و به محض برخورد با این مسئله و آگاهی از جدیت عکاس چهره ی واقعی خود را نشان می دهند.
غم انگیزترین اتفاق در زندگی حرفه ای یک عکاس این است که با ذوق و احساس مسئولیت، کاری را به نحو احسن انجام دهد اما در پایان دست مزد او را به درستی پرداخت نکنند.
به واقع  پرسه زدن در کوچه های تنگ و سوت زدن در پارک و تخمه خوردن در معابر  بسیار مفیدتر از پذیرش این گونه از سفارشات عکاسی است.چرا که در پی حصول چنین اتفاق تلخی علاوه بر وقت و انرژی که به هدر رفته است، احساس حماقت، خشم و یاس نیز تا مدت ها گریبان عکاس را می گیرد و انگیزه اورا برای کارهای بعدی کور می کند.
از جمله دیگر فواید بسیار مهم پیش پرداخت آن است که شان حرفه ای عکاس را در نظر سفارش دهنده ارتقاع می دهد. زیرا با زبان خاموش ارزش و اهمیتی را که عکاس برای وقت و تخصص خود قائل است به نمایش می گذارد. اما در حالت برعکس یعنی زمانی که عکاس قبل از دریافت پیش پرداخت، کار خود را آغاز می کند( به خصوص اگر مشتری ناآشنا باشد) با زبان سکوت دیگری به کارفرما اعلام می کند که من و حرفه ام از اهمیت چندانی برخوردار نیستیم.

 متاسفانه شکل گیری چنین تصویری در ذهن سفارش دهنده بسیار مخرب است چرا که بدین واسطه به خود اجازه می دهد تا در خلال انجام پروژه به طور دانسته و یا در بسیاری مواقع ندانسته به دیگر حقوق عکاس بی توجهی کند.

از خصوصیات دیگر پیش پرداخت می توان به تاثیرگذاری غیرمستقیم آن بر روی کیفیت کار اشاره کرد.
بی تردید انجام هرکاری از جمله عکاسی نیاز به انگیزه دارد و قدر مسلم عوامل مختلفی در شکل گیری انگیزه عکاسان نقش دارند. که در راس آنها می توان از علاقه به هنر، خلق، کشف، دیدن، تنوع، تجهیزات و ... نام برد.
در این میان یکی از عوامل مهم و انگیزه ساز که بعضا اصحاب هنر از بیان صریح آن طفره می روند، کسب درآمد است.
اکثر قریب به اتفاق عکاسان حرفه ای اعم از عکاسان هنری، مستند، طبیعت، تبلیغاتی، خبری و ... از کسب درآمد به واسطه فروش آثار خود خوشنود می شوند زیرا بدین واسطه احساس ثبات، توانایی و مفید بودن می کنند و از همه مهمتر گذران زندگی.
لذا می توان ادعا کرد که دریافت مبلغ پیش پرداخت در ابتدای یک پروژه عکاسی حرفه ای می تواند برای عکاس ایجاد انگیزه مضائف کرده و روحیه او را برای انجام صحیح و موفق کار تقویت نماید.
علاوه بر این، تاثیرات  پیش پرداخت قادر است از زاویه دیگری نیز به ارتقاع کیفیت کار کمک کند.
 در برخی از پروژه ها لازم است تا کارفرما  قبل از شروع کار، مقدماتی را فراهم نماید تا عکاسی به نحو احسن انجام شود. به عنوان مثال برای عکاسی از یک کارخانه، اقداماتی از قبیل: هماهنگی با قسمت های مختلف، تهیه لباس مناسب برای پرسنل. نظافت و مرتب کردن کارخانه و ... از جمله مواردی است که باید قبلا انجام شده باشد. 

 در بین کارفرمایانی که به هنگام عقد قرارداد بیعانه ای پرداخت نکرده اند بسیار دیده شده که زمان مقرر  برای عکاسی و قول وقرارهایی را که با عکاس گذاشته اند به کل فراموش کرده اند و ناگهان اول صبح روز موعود، ناگهان با یک عکاس حاضر به یراق مواجه شده اند و در نتیجه سعی کرده اند که با دست پاچگی و عجله، امکانات نیم دار و نیم بندی را آماده سازند و یا به نقائص موجود تن دهند و در نهایت هم این بی توجهی باعث افت کیفیت کار نهایی می گردد.
حال انکه اگر مشتری بیعانه سفارش خود را همان ابتدا پرداخت کرده باشد معمولا دیگر موضوع را فراموش نمی کند و به مابقی وظایف خود نیز با جدیت عمل می کند و در روز شروع کار از هر نظر آماده است.

به عبارت دیگر پیش پرداخت قادر است به عملیات انجام کار نظم ببخشد و تعهد دوجانبه و ملموسی را برای عکاس و کارفرما پدید آورد.
و اما حسن دیگر بیعانه این است که روند انجام امور مالی را سهل می کند.
من از علم حسابداری و قواعد حاکم بر آن زیاد مطلع نیستم. روزی یکی از دوستانم که حسابدار است نکته ای را عنوان کرد که برایم جالب بود. او گفت در شرکت هایی که سیستم منظم حسابداری دارند هنگامی که قراردادی بسته می شود، اگر مبلغ بیعانه ای پرداخت نشود،  حسابدار نسبت به سرنوشت این قرارداد بی تفاوت است. اما به حض اینکه مبلغی هر چند اندک به پیمان کار پرداخت شود، سندش در حسابداری به جریان می افتد و آن پرونده اگر به سرانجام نرسد، مدیریت به دفعات از جانب حسابداری  مورد سوال قرار می گیرد.
بنابراین معمولا در شرکت های بزرگ روی قرارداهای کم بها (که قراردادهای عکاسی نیز از آن دسته اند) در صورت وجود سند پیش پرداخت، تسویه حساب سریع تر انجام می شود.زیرا با توجه به کثرت این نوع از قراردادها در صورت بلاتکلیف ماندن حسابها سیستم حسابداری با بی نظمی و اشکال مواجه می شود.
نمی دانم که در چند درصد از شرکت های فعال این رویه وجود دارد، اما قدر مسلم می توانم ادعا کنم که پرداخت بیعانه از جانب مشتری باعث سهولت در تسویه حساب نهایی می شود. حداقل می توان این طور استدلال کرد که در صورت پرداخت اولیه، از حجم کل حساب کاسته می شود و در پایان برای کارفرما فراهم کردن مبلغ باقی مانده آسان تر است.
در انتها خاطر نشان می کنم که بسیاری از مشتریان را می توان  به پرداخت ودیعه عادت داد،  به شرط آنکه بدیهی بودن این امر را قبل از هر کس خود عکاس باور نماید و این حق را با زیاده خواهی اشتباه نگیرد. در ضمن یادآور می شوم که مشتری های جدید معمولا" شرایط را آسان تر می پذیرند.
 
                                                                                                ادامه دارد...

                                                   فرمت عکسها: DSLR

                                                   تاریخ عکسبرداری: بهار 1383

                                                  سفارش دهنده: بانک پارسیان

مکتوب کردن نتیجه مذاکرات

در روند انجام یک کار سفارشی یکی از بدترین حالتهای ممکن این است که عکاس و مشتری در پایان انجام کار برای قانع کردن یکدیگر به دیالوگهای شفاهی خود استناد کنند.
(.......من همان اول به شما گفتم که اینجوری .... نه شما گفتی اونجوری ....) و الی آخر...
 معمولا در جریان دیالوگهایی از این دست شاهد فضایی تلخ وتنش زا هستیم و به ندرت پیش می آید که در پایان چنین گفتگویی، طرفین هر دو احساس رضایت داشته باشند .
برای پیش گیری از بروز چنین شرایطی راه حل بسیار ساده ایی وجود دارد و آن مکتوب کردن ماحصل مذاکرات فی ما بین است. این اوراق مکتوب می توانند نام قرارداد را به خود بگیرند یا هر نام دیگری که عکاس صلاح بداند . مهم محتوای آن است یعنی باید تعهدات عکاس به کارفرما و همچنین تعهدات کارفرما در قبال عکاس  به طور شفاف در آن قید شود و قبل از شروع کار به امضاء طرفین برسد.
عکاس می تواند برای سهولت در انجام این کار، فرمی را به صورت تایپ شده بر روی سربرگ خود از پیش آماده نماید و در پایان هر مذاکره فقظ جاهای خالی را پر کند. این فرم باید در دو نسخه مشابه تنظیم شده وهر دو به امضاء برسد . بدین ترتیب یکی از آنها نزد عکاس می ماند و دیگری به سفارش دهنده تحویل داده می شود . برخی از موارد مهمی  که می توان در چنین فرمی پیش بینی کرد عبارتند از: 
• تاریخ ثبت سفارش 
• شرح موضوع عکاسی
• بهای هر پز عکس
• فرمت عکاسی
• نوع کار تحویلی اعم از فایل دیجیتالی،اسلاید، چاپ عکس و غیره
• سایز کار تحویلی
• ویزیت هر جلسه کار خارج از استودیو
• تاریخ شروع کار
• تاریخ تحویل کار
• ارزش قطعی یا حدودی کل سفارش
• مبلغ پیش پرداخت .............  زمان مقرر برای پرداخت آن
• مبلغ میان پرداخت ............. زمان مقرر برای پرداخت آن      
• مبلغ باقیمانده.................... زمان مقرر برای پرداخت آن      
• بخش توضیحات  تکمیلی
 وموارد دیگری که به مقتضای شیوه کار هر عکاسی قابل ذکر است

استفاده از این روش بسیاری از مشکلات حاشیه ایی را از بین می برد. نظم و دقت عکاس را در مقابل کارفرما به نمایش می گذارد. اهمیت کار عکاسی را به کارفرمایان تاکید می کند . باعث ایجاد هماهنگی بیشتر بین عکاس و سفارش دهنده میشود و در نتیجه به کیفیت خروجی کار می افزاید  و از بروز تنش های احتمالی بین عکاس و مشتری تا حد زیادی جلوگیری می کند و در ادامه باعث ایجاد احساس رضایت و ماندگاری روابط  فی مابین می گردد.

                                         فریم7 از9 (مجموعه فتورومان تبلیغاتی نیکیتا)
                                         تاریخ عکسبرداری زمستان 1385
                                         فرمت – دیجیتال SLR
                                         موضوع: کاغذ خورد کن نیکیتا
                                         سفارش دهنده: شرکت خاور دور